Fonds

De Familie Baillet Latour

Graven de Baillet Latour

Er zijn maar weinig families die zo veel dienaars van de Staat – of ze nu Belgisch Oostenrijks of Frans zijn – hebben voortgebracht als de Baillet Latours.


Ten eerste, Maximiliaan-Antoine, de Oostenrijkse veldmaarschalk (1737-1806) die de buitengewone reputatie van de Dragons de Latour smeedde. Met zijn fameuze Draken, bijgenaamd ‘les blancs becs’ nam de Luxemburger deel aan de Oostenrijkse herovering van ons land en werd hij gouverneur van Vlaanderen. Vervolgens werd hij door Frans II benoemd tot voorzitter van de Raad van het Hof. 


Zijn zoon, graaf Théodore Baillet von Latour (1780-1848) die geopteerd had voor de Oostenrijkse nationaliteit, nam deel aan de belangrijkste veldslagen tegen het Franse rijk, klom op tot generaal en werd ten slotte tot Minister van Oorlog benoemd. 


De veldmaarschalk had een jongere broer, Louis Willibrord de Baillet Latour (1753-1836), die onder de leiding van zijn oudere broer een zeer mooie carrière uitbouwde en zijn Oostenrijkse carrière beëindigde als generaal-majoor. In 1810 besliste hij om zijn leven te veranderen en trad hij in dienst van Napoleon, die hem benoemde hem tot gouverneur van Elblag. Vervolgens kwam hij terug naar de Lage Landen om zijn leven te beëindigen. Hij was getrouwd met de erfgename van de Baillet de Merlemont, de oudste tak van de familie die rijk was geworden met het nobele beroep van de ijzersmeedkunst. Hun zoon Jean-Baptiste (757-1815) trouwde een van de dochters van Maret en het is van dit echtpaar dat de Belgische tak van de familie afstamt. Jean-Baptiste werd burgemeester van Antwerpen. Hij koos partij voor de Brabantse Revolutie en was zelfs voorzitter van het Congres.


Zijn zoon Jozef werd vice-voorzitter van de Belgische Senaat en nadien gevolmachtigd minister aan het Pruisische Hof, in 1836. De jongste zoon, Ferdinand, was gouverneur van West-Vlaanderen, lid van de Raad van State en kamerheer van Willem I, Koning der Nederlanden. Hij kreeg twee zonen, Henry en Louis. 


Henry de Baillet Latour (1876-1942), een van de grote Belgische persoonlijkheden van de twintigste eeuw, was stichtend voorzitter van het Belgisch Olympisch Comité en volgde Pierre de Coubertin op als voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité.
Zijn broer Louis was in 1900 getrouwd met de burggravin Antoinette de Spoelberch, dochter van Adolphe en Elise Willems. De enorme erfenis liet hun zoon Alfred (1901-1980), laatste mannelijke afstammeling van het geslacht Baillet Latour, toe om veel later de stichting te creëren die zijn naam draagt en waarvan de culturele impact volstrekt uniek is in ons land. 

Het fonds Baillet Latour

Fonds: structuur en activiteiten

Het Fonds heeft in de loop der jaren zijn interventies uitgebreid en uitgewerkt rondom vier pijlers: gezondheid, onderwijs, erfgoed en sport. Deze domeinen worden actief ondersteund via de toekenning van budgetten en beurzen, en de uitreiking van prijzen. Alle ondersteunde projecten en initiatieven hebben een Belgische dimensie met internationale weerklank.

Voorrang aan gezondheid

Als eerste van een lange reeks initiatieven is de Gezondheidsprijs de belangrijkste internationale wetenschapsprijs die in België wordt toegekend. Parallel wordt medisch onderzoek ook actief gestimuleerd via de Prijzen voor Klinisch Onderzoek. Het Fonds verleent ook steun aan belangrijke spelers in het kankeronderzoek, aan het Tropisch Instituut van Antwerpen, en aan verschillende hulpverleningsprojecten.

Onderwijs

Kwaliteitsvol hoger onderwijs en bijzondere aandacht voor de allerjongsten zijn belangrijke aandachtspunten van het Fonds. De consequente steun van het Fonds vertaalt zich in de toekenning van beurzen aan veelbelovende studenten, de creatie van Universitaire Leerstoelen en onderzoekscentra en steun aan verenigingen die actief zijn in de vorming en omkadering van jongeren.

Cultuur

Het Fonds besliste in 2000 om de restauratie te financieren van plaatsen en kunstwerken met een buitengewone artistieke of culturele waarde. Het Fonds wil ook de duurzame ontwikkeling in ons land stimuleren en beloont jaarlijks een private beheerder of eigenaar voor zijn of haar inspanningen op het vlak van milieubeheer. Daarnaast is het Fonds bekommerd om de toekomst van onze planeet en begeleidt daarom het wetenschappelijke onderzoek op de Prinses Elisabethbasis op Antarctica.

Sport

De steun aan de Olympische Beweging, aan de Olympische verenigingen voor mensen met een fysieke of mentale beperking, en meer algemeen aan de sportwereld, loopt geheel in lijn met de wil van Alfred de Baillet Latour om uitmuntende menselijke prestaties te belonen en te stimuleren.

Samenstelling van de raad

Voorzitter Baron Jan Huyghebaert
Bestuurders Baron Pierre-Olivier Beckers-Vieujant
  Graaf Yvan de Launoit
  Graaf Arnoud de Pret Roose de Calesberg
  Burggraaf Benoît de Spoelberch
  Burggraaf Grégoire de Spoelberch
  de Heer Thomas Leysen
  de Heer André Querton
  de Heer Eric Speeckaert
  Baron Frans van Daele
  Barones Sybille van der Straten Ponthoz
Secretaris generaal de Heer Alain De Waele
Assistente Mevrouw Inge Raemaekers
Directeur de Heer Benoit Loore
Conservator de Heer Guy van Wassenhove

Het Museum Baillet Latour

Familiemuseum Baillet Latour

Een van de laatste realisaties van Alfred, naast de Stichting, was de creatie van het familiemuseum. Dat is in 2014 geopend voor het publiek en ligt genesteld in de schaduw van de kerk van Latour, aan de voet van de ruïnes van de oude versterkte burcht. Dit museum dat vooral focust op de oorlogen en de militaire kwaliteiten van de familie tijdens de 18e en 19e eeuw, wordt beheerd door Les Amis du Patrimoine Latourois en is zeker de omweg waard. U vindt er genealogieën, familieportretten, voorwerpen die het illustere verleden tot leven wekken en authentieke stukken zoals de overdrachtsakte uit 1655 waarmee François Ernest de Créhange de seigneurie overdroeg aan Mathieu Baillet.

U kan er ook de uniformen van de ‘Draken’ bewonderen, net als wapens waarvan er waarschijnlijk enkele zwaar hebben ingehakt op de Fransen van de Revolutie. De ongelukkige Minister van Oorlog van 1848 wordt geëvoceerd en toenmalige documenten tonen de horror van de lynchpartij. Het geheel is goed onderhouden en allercharmantst, zoals alle kleine provinciale musea. Misschien kruist u er ook het pad van Freddy Brisy, gepassioneerd door de geschiedenis van het dorp en deze familie die de dorpsnaam zo ver buiten de grenzen liet weerklinken.

Met zijn vriend Jean Dauphin, heeft hij veel tijd en energie besteed aan het verzamelen van objecten en het schrijven van geschiedkundige aantekeningen die als een spiegel de ver-vlogen eeuwen laten herleven. Zo veraf en toch zo dichtbij. 

 

Alle foto's

Partners

Wetenschappelijk Comité

Het Wetenschappelijk Comité wordt sinds 2015 voorgezeten door professor Geert Leroux-Roels (Center for Vaccinology University Hospital of Gent) en verzamelt eminente, internationaal erkende Belgische wetenschappers. Naast de voorzitter bestaat het comité uit 6 wetenschappers (3 Franstaligen, 3 Nederlandstaligen) uit verschillende academische instellingen van ons koninkrijk. Ze worden gekozen door de Raad van Beheer van het Fonds. Hun respectievelijke competentiedomeinen corresponderen met de 5 medische thema’s die het Fonds definieerde. Het Comité telt ook een expert in immunologie aangezien deze discipline van belang is bij zeer vele aandoeningen die verband houden met de 5 thema’s. De opdracht van het Wetenschappelijk Comité bestaat niet alleen uit het samenstellen van de Internationale Jury (jaarlijks, in functie van het thema) maar ook in de preselectie van de dossiers voor de Grant for Medical Research in Belgium. Die dossiers worden geëvalueerd door internationale experten. Op die basis wordt een preselectie gemaakt die dan wordt voorgelegd aan de Internationale Jury. Het Wetenschappelijk Comité heeft dus niet alleen een ruime, praktische opdracht. Het draagt ook inhoudelijk bij aan de wetenschappelijke uitstraling van het Fonds.

De Internationale Jury

De jury is verantwoordelijk voor het verkiezen van de laureaten van de Prijs voor Gezondheid en de Grant for Medical Research in Belgium. De jury is samengesteld uit 7 niet-Belgische topwetenschappers die jaarlijks worden geselecteerd in functie van het jaarthema. Er zetelden al een dozijn Nobelprijswinnaars in de jury.

Vijf wisselende thema’s

Sinds 2006 is de Prijs voor de Gezondheid ingedeeld volgens jaarthema’s. Er zijn 5 medisch-wetenschappelijke thema’s die elkaar afwisselen. Dit is de agenda voor de komende 5 jaar:

2020 metabole aandoeningen
2021 infectieziekten
2022 neurologische aandoeningen
2023 kanker
2024 cardiovasculaire aandoeningen

FNRS wetenschappelijk onderzoek

Het Fonds Baillet Latour kan rekenen op de gewaardeerde steun van het FNRS en het FWO. Zij stellen enthousiast hun kennis en kunde inzake wetenschappelijk management ter beschikking van het Fonds. Stichtingen winnen aan belang in de moderne maatschappij omdat overheden door hun soms gebrekkige middelen niet langer de enige garantie zijn voor het algemene, publieke belang.

Concrete steun

Al sinds de oprichting van het Fonds bieden het FNRS en het FWO een belangrijke structurele steun op het vlak van logistiek en management. Die hulp is vooral zichtbaar bij de Prijzen voor Klinisch Onderzoek / les Prix pour la Recherche Clinique. De organisaties promoten deze onderscheidingen via hun diverse communicatie-en distributiekanalen, redigeren en versturen de kandidaatsformulieren, beheren de dossiers (inclusief kwaliteitscontrole en verzending naar de jury’s), helpen bij de samenstelling van de jury’s in functie van het thema en organiseren ook de vergaderingen waarvan ze dan verslagen opmaken.

Het administratieve beheer van de prestigieuze Gezondheidsprijs op zijn beurt wordt verzorgd door een assistent van het FNRS.
Het administratieve beheer van De Grants for Medical Research in Belgium, de beurzen die vanaf 2015 de Prijzen voor Klinisch Onderzoek vervangen, wordt verzekerd door diezelfde assistent, aangezien beide laureaten gekozen worden door dezelfde internationale jury.

FWO wetenschappelijk onderzoek

Het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek ondersteunt fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. Het bevordert daarbij de samenwerking tussen de Vlaamse universiteiten onderling en met diverse onderzoeksinstellingen om onderzoekers de kans geven om hun wetenschappelijke onderzoek op het hoogste niveau te blijven uitvoeren. Het FWO deelt deze ambitie met het Fonds Baillet Latour en ondersteunt van ganser harte de Prijs voor Klinisch Onderzoek.

Deze prestigieuze prijs van 750.000 euro wordt jaarlijks uitgereikt aan de meest verdienstelijke onderzoekers (in hun sector) van het land, om de voortzetting van het hoogstaande onderzoek te garanderen. In april 2014 werd de Prijs uitgereikt aan professor Dirk Timmerman (KU Leuven) voor zijn onderzoek rond ovariumtumoren. Aan Franstalige zijde viel de eer te beurt aan de professoren Denis Franchimont (ULB) en Édouard Louis (CHU Liège) voor hun studie omtrent inflammatoire darmziekten.

De kandidaten aan Vlaamse zijde, geselecteerd door de jury, zijn telkens gerenommeerde onderzoekers met een internationale reputatie. De Prijs Klinisch Onderzoek is steevast een opmerkelijke stimulans gebleken. Het FWO heeft er voor gekozen om zich voortaan te focussen op teamwerk, om de internationale uitstraling van het Belgische onderzoek te versterken.

Daarom werd, vanaf 2015 en dankzij het Fonds Baillet Latour, de traditionele Prijs voor Klinisch Onderzoek vervangen door de FBL Grant for Medical Research. Deze jaarlijkse bekroning gaat gepaard met een verdubbeld bedrag en wordt toegekend aan een jonge teamleider van een medisch onderzoeksproject in een Belgische universiteit of universitair ziekenhuis. De verkiezing van de laureaat of laureate gebeurt door een internationale jury. Het FWO ondersteunt met zijn professionele expertise om ook van deze Grants een succesverhaal te maken.

Koning Boudewijnstichting

Het partnerschap van het Fonds met de Koning Boudewijnstichting draait rond twee verschillende pijlers: onderwijs door projecten voor sociale integratie en steun voor de restauratie van het emblematische artistieke erfgoed van België. Het Fonds wil de integratie van jongeren met een allochtone achtergrond ondersteunen door middel van buitenschoolse activiteiten, en vertrouwt op de kennis en de capaciteit van de Koning Boudewijnstichting om dit type projectoproepen te beheren. De tussenkomst van het Fonds gaat van de organisatie van een wedstrijd voor de beste ideeën tot aan het opzetten van pluralistische jury’s. De organisaties die door de jury worden geselecteerd ontvangen gedurende twee jaar financiële steun en begeleiding op maat om hun acties te ontwikkelen. Voor elke oproep worden ongeveer twintig projecten geselecteerd. Voor wat betreft de steun voor erfgoedherstel heeft het Fonds zijn aanpak geoptimaliseerd door de Koning Boudewijnstichting in te schakelen voor projectoproepen die in aanmerking komen voor financiële steun. De Stichting bereidt de dossiers voor ter presentatie aan de Raad van het Fonds. Enkele werken die werden geselecteerd: het Altaar van de Maagd in de Sint-Pieterskerk van Virginal, geïllumineerde handschriften van de Maurits Sabbebibliotheek van de Universiteit van Leuven, de volledige reeks van acht wandtapijten over het thema «Leven van Christus» (Jasper van der Borcht en 1730 Jan van Orley (1665-1735)), de archieven van Georges Lemaître, kleding van de achttiende eeuw uit de verzameling Hotel-Museum Arthur Merghelynck in Ieper, Europese prenten van Dürer tot Rembrandt, het Lam Gods van de Gebroeders Van Eyck, ...

Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium

Door onderzoekswerk te koppelen aan restauratie- en conserveringswerkzaamheden is het KIK (*IRPA*) een onvermijdbaar instrument voor het behoud van het cultureel patrimonium van België. 

Reeds meer dan 60 jaar wijdt het KIK (*IRPA*) zich aan wetenschappelijk onderzoek, aan de restauratie alsook aan de valorisatie van het artistieke en culturele erfgoed van ons land. Gedurende al die jaren heeft het onze kennis over het roerend en onroerend patrimonium doen toenemen. Het is één van de tien wetenschappelijke instellingen die onder de bevoegdheid vallen van het Federaal Ministerie voor Wetenschapsbeleid. Het vormt een uniek instrument voor het behoud van onze symbolische œuvres. Musea, kerkfabrieken, publieke verzamelingen en zelfs privé-collecties wenden zich tot zijn experts om er het beste advies te krijgen. Indien dit instituut, dat thans onder leiding staat van Christina Ceulemans, haar reputatie dankt aan zijn specialisten en aan de kwaliteit van hun werk, dan is daarvan de interdisciplinaire benadering tussen de verschillende departementen het meest bijzondere kenmerk. Een globale reflectie is essentieel voor het begrip en het behoud van een œuvre. 
Het laat toe om de processen van realisatie en evolutie van het œuvre in de vingers te krijgen, om zo tijdens de restauratie zo veel mogelijk de esthetische en historische integriteit te verzekeren. Het KIK (*IRPA*) belast zich met de œuvres en objecten die bijdragen aan een rijkere kennis van het Belgisch patrimonium, afkomstig uit zeer diverse origines en tijdvakken.

Het instituut beschikt zodoende over verschillende laboratoria, ateliers voor restauratie en illustratie, voorzien van topmateriaal en -technieken. De infotheek, waarin een berg aan informatie voor het publiek beschikbaar is, bestaat uit een bibliotheek, gespecialiseerde databanken over kunstgeschiedenis en een fototheek. Deze laatste bevat nagenoeg een miljoen foto’s die met name tijdens de talrijke inventarisatiemissies zijn gemaakt. Kunsthistorici, chemici, fysici, fotografen en restaurateurs kunnen hun bevindingen gemakkelijk samenbrengen om daarmee de hen toevertrouwde werken beter te bestuderen.
Ze analyseren de materialen, testen de producten om de conserveringsmethoden continu te verbeteren, maar hebben ook de taak om vragen over preventie te behandelen. Waar de conservering van een œuvre een geprivilegieerde gelegenheid biedt om de wetenschap vooruit te helpen, neemt het KIK (*IRPA*) eveneens de kans waar om publicaties uit te geven. Daarnaast organiseert het jaarlijkse cursussen, colloquia en seminaries bestemd voor zowel specialisten als voor het grote publiek. 

Elk œuvre dat door het KIK (*IRPA*) in behandeling wordt genomen wordt eerst diepgaand bestudeerd om de meest geschikte interventiemethode vast te stellen. In feite komt het er op neer het juiste evenwicht te vinden tussen de valorisatie en het behoud van de authenticiteit. Het is dus pas ná een vooronderzoek, dat de resultaten vergelijkt van historische bronnen, met observaties van wetenschappelijk beeldmateriaal en laboratoriumanalyses, waarna een adequate behandeling kan worden toegepast. Maar deze aanpak veronderstelt budgetten die museale instellingen of een kerkfabriek uit zichzelf niet kunnen vrijmaken. De steun die het Fonds Baillet Latour brengt, wordt daarom wel eens als het manna der voorzienigheid beschouwd. Maar het vertrouwen van het Fonds in het KIK houdt daar niet op. Het subsidieert ook ieder jaar drie beurzen bestemd voor jonge stagiairs die hun opleiding tot restaurateur en onderzoeker bij het KIK (*IRPA*) komen voleinden, en daarmee ook de opvolging van de bescherming van ons patrimonium veiligstellen.

 

Alle beurzen